آزمایش AST چیست؟

آزمایش AST یکی از مهم‌ترین آزمایش‌های بیوشیمیایی خون است که برای بررسی سلامت کبد، عضلات و برخی بافت‌های حیاتی بدن استفاده می‌شود. پزشکان معمولاً این آزمایش را در کنار آزمایش‌های دیگر مانند ALT، SGOT، SGPT و آزمایش‌های عملکرد کبد درخواست می‌کنند تا تصویری دقیق‌تر از وضعیت بدن بیمار به دست آورند.

اگر در برگه آزمایش خون خود با عبارت AST، SGOT یا حتی AST/ALT مواجه شده‌اید و نمی‌دانید دقیقاً چه معنایی دارند، این مقاله برای شما نوشته شده است. در ادامه به طور کامل بررسی می‌کنیم:

• آزمایش AST چیست
• تفاوت AST و ALT
• ارتباط SGOT AST، SGPT AST و SGOT ALT
• علت بالا بودن AST
• تفسیر نتایج آزمایش
• و نکات مهم قبل از انجام این تست

آزمایش AST چیست؟

AST مخفف عبارت Aspartate Aminotransferase است. این آنزیم در سلول‌های مختلف بدن وجود دارد، اما بیشترین مقدار آن در اندام‌های زیر دیده می‌شود:

• کبد
• قلب
• عضلات اسکلتی
• کلیه‌ها
• مغز
• گلبول‌های قرمز

وقتی سلول‌های این اندام‌ها آسیب ببینند، آنزیم AST وارد جریان خون می‌شود. به همین دلیل افزایش سطح AST در خون می‌تواند نشانه آسیب بافتی باشد.

به طور معمول، پزشکان از آزمایش AST برای ارزیابی سلامت کبد استفاده می‌کنند. با این حال این آزمایش به تنهایی تشخیص قطعی نمی‌دهد و معمولاً در کنار آزمایش‌های دیگر مانند ALT، ALP و بیلی‌روبین بررسی می‌شود.

تفاوت آزمایش AST و ALT

در بررسی عملکرد کبد، دو آزمایش بسیار مهم وجود دارند ALT وAST

هر دو آنزیم‌هایی هستند که در سلول‌های کبدی وجود دارند و هنگام آسیب به کبد وارد خون می‌شوند.

اما یک تفاوت مهم بین آن‌ها وجود دارد:

• ALT بیشتر در کبد یافت می‌شود
• AST در اندام‌های مختلف بدن وجود دارد

به همین دلیل، ALT شاخص اختصاصی‌تری برای آسیب کبدی محسوب می‌شود.

پزشکان معمولاً نسبت AST به ALT را نیز بررسی می‌کنند، زیرا این نسبت می‌تواند در تشخیص برخی بیماری‌ها کمک‌کننده باشد.

مثلاً:  نسبت AST/ALT بیشتر از ۲ ممکن است نشان‌دهنده بیماری کبدی ناشی از الکل باشد.

SGOT و SGPT در آزمایش خون چیست؟

در برخی برگه‌های آزمایش ممکن است به جای AST و ALT از اصطلاحات قدیمی‌تر استفاده شود.

• SGOT = AST
• SGPT = ALT

در واقع:

• SGOT (Serum Glutamic Oxaloacetic Transaminase) همان AST است.
• SGPT (Serum Glutamic Pyruvic Transaminase) همان ALT است.

همگی به بررسی آنزیم‌های مرتبط با سلامت کبد و بافت‌های بدن اشاره دارند.

محدوده طبیعی آزمایش AST

محدوده نرمال AST ممکن است بسته به آزمایشگاه کمی متفاوت باشد، اما معمولاً در بازه زیر قرار دارد.

گروه	محدوده طبیعی AST
مردان	۱۰ تا ۴۰ واحد در لیتر
زنان	۹ تا ۳۲ واحد در لیتر
کودکان	ممکن است کمی بالاتر باشد

 

نکته مهم این است که تفسیر نتیجه آزمایش باید توسط پزشک انجام شود، زیرا شرایط مختلف بدن می‌تواند بر نتیجه تأثیر بگذارد.

علت بالا بودن AST در آزمایش خون

افزایش سطح AST همیشه به معنای بیماری شدید نیست، اما می‌تواند نشانه‌ای از آسیب بافتی باشد.

برخی از مهم‌ترین دلایل بالا بودن AST عبارت‌اند از:

1. بیماری‌های کبدی

یکی از شایع‌ترین دلایل افزایش AST مشکلات کبدی است، از جمله:

• هپاتیت ویروسی
• کبد چرب
• سیروز کبدی
• سرطان کبد
• آسیب کبدی ناشی از داروها

در این شرایط معمولاً AST و ALT هر دو افزایش می‌یابند.

2. بیماری‌های قلبی

آنزیم AST در عضله قلب نیز وجود دارد. بنابراین در برخی مشکلات قلبی ممکن است افزایش پیدا کند، مانند:

• حمله قلبی
• التهاب عضله قلب

3. آسیب عضلات

ورزش شدید یا آسیب عضلانی نیز می‌تواند باعث افزایش AST شود. برای مثال:

• تمرینات سنگین بدنسازی
• آسیب عضلانی
• بیماری‌های عضلانی

4. مصرف برخی داروها

برخی داروها می‌توانند باعث افزایش آنزیم‌های کبدی شوند، مانند:

• استامینوفن
• داروهای ضد کلسترول
• برخی آنتی‌بیوتیک‌ها
• داروهای ضد تشنج

5. کبد چرب

در سال‌های اخیر کبد چرب غیرالکلی یکی از شایع‌ترین دلایل افزایش AST و ALT شده است. سبک زندگی کم‌تحرک، چاقی و رژیم غذایی ناسالم از عوامل مهم آن هستند.

علت پایین بودن AST

کاهش سطح AST معمولاً اهمیت بالینی زیادی ندارد، اما در برخی شرایط ممکن است مشاهده شود:

• کمبود ویتامین B6
• بیماری‌های کلیوی پیشرفته
• بارداری

چه زمانی پزشک آزمایش AST را تجویز می‌کند؟

پزشک ممکن است در شرایط زیر آزمایش AST را درخواست کند:

• بررسی سلامت کبد
• پیگیری بیماری‌های کبدی
• بررسی اثر داروها بر کبد
• وجود علائم بیماری کبد

برخی از علائم مشکلات کبدی عبارت‌اند از:

• خستگی شدید
• درد در سمت راست شکم
• زرد شدن پوست و چشم‌ها
• ادرار تیره
• تهوع و استفراغ

در چنین شرایطی آزمایش‌های AST، ALT، SGOT و SGPT می‌توانند اطلاعات ارزشمندی به پزشک بدهند.

آمادگی قبل از انجام آزمایش AST

برای انجام این آزمایش معمولاً نیاز به آمادگی خاصی نیست، اما رعایت چند نکته می‌تواند نتیجه دقیق‌تری ارائه دهد:

• بهتر است ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتا باشید (در صورت درخواست پزشک)
• از انجام ورزش شدید قبل از آزمایش خودداری کنید
• درباره داروهای مصرفی با پزشک مشورت کنید
• از مصرف الکل قبل از آزمایش اجتناب کنید

تفسیر آزمایش AST در کنار ALT

پزشکان معمولاً AST را به تنهایی بررسی نمی‌کنند. ترکیب نتایج AST و ALT اطلاعات دقیق‌تری می‌دهد.

وضعیت تفسیر احتمالی AST و ALT هر دو بالا آسیب کبدی ALT بیشتر از AST هپاتیت یا کبد چرب AST بیشتر از ALT بیماری کبدی ناشی از الکل افزایش خفیف AST آسیب عضلات یا ورزش شدید

این تفسیرها قطعی نیستند و تشخیص نهایی باید توسط پزشک انجام شود.

آیا بالا بودن AST خطرناک است؟

پاسخ کوتاه این است: بستگی دارد.

گاهی افزایش AST موقتی است و به دلایل ساده‌ای مانند:

• ورزش سنگین
• مصرف دارو
• عفونت کوتاه‌مدت

ایجاد می‌شود.

اما در برخی موارد می‌تواند نشانه بیماری‌های جدی‌تری مانند:

• هپاتیت
• سیروز کبدی
• بیماری قلبی

باشد. به همین دلیل اگر مقدار AST بالا باشد، پزشک معمولاً آزمایش‌های تکمیلی درخواست می‌کند.

راه‌های کاهش AST

اگر افزایش AST به مشکلات سبک زندگی مرتبط باشد، تغییرات زیر می‌تواند کمک‌کننده باشد:

• کاهش مصرف غذاهای چرب
• کاهش وزن
• ورزش منظم
• ترک الکل
• کنترل قند خون
• مصرف میوه و سبزیجات بیشتر

البته درمان اصلی به علت افزایش AST بستگی دارد.

جمع‌بندی

آزمایش AST یکی از آزمایش‌های مهم برای بررسی سلامت کبد و برخی بافت‌های بدن است. این آزمایش معمولاً در کنار تست‌های دیگری مانند ALT، SGOT و SGPT انجام می‌شود تا پزشک بتواند وضعیت کبد و سایر اندام‌ها را دقیق‌تر ارزیابی کند.

افزایش AST می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از مشکلات ساده مانند ورزش شدید گرفته تا بیماری‌های جدی‌تر مانند هپاتیت یا سیروز کبدی. بنابراین تفسیر نتیجه این آزمایش باید همیشه در کنار سایر آزمایش‌ها و علائم بالینی انجام شود.

اگر نتیجه آزمایش شما خارج از محدوده طبیعی است، بهترین کار مشورت با پزشک و انجام بررسی‌های تکمیلی است.

سوالات متداول درباره آزمایش AST

1. آزمایش AST برای چیست؟

آزمایش AST برای بررسی سلامت کبد، قلب و عضلات انجام می‌شود. افزایش این آنزیم در خون می‌تواند نشان‌دهنده آسیب بافتی در این اندام‌ها باشد.

2. تفاوت آزمایش AST و ALT چیست؟

هر دو آنزیم در بررسی عملکرد کبد استفاده می‌شوند، اما ALT اختصاصی‌تر برای کبد است در حالی که AST در اندام‌های مختلف بدن وجود دارد.

3. SGOT در آزمایش خون چیست؟

SGOT نام قدیمی آنزیم AST است. بنابراین وقتی در برگه آزمایش SGOT نوشته شده، در واقع همان آزمایش AST مد نظر است.

4. SGPT چیست و چه تفاوتی با AST دارد؟

SGPT همان ALT است. این آنزیم بیشتر در سلول‌های کبدی وجود دارد و برای تشخیص آسیب کبدی اهمیت زیادی دارد.

5. آیا بالا بودن AST همیشه نشانه بیماری کبد است؟

خیر. افزایش AST می‌تواند به دلایل مختلفی مانند ورزش شدید، آسیب عضلانی، مصرف داروها یا بیماری‌های قلبی نیز رخ دهد.