آزمایش اسپرم یا آنالیز مایع منی، یکی از آزمایش های مهم در ارزیابی توانایی باروری مردان است. این آزمایش اطلاعات جامعی درباره کمیت و کیفیت اسپرم  ها ارائه می دهد و می تواند توسط آزمایشگاه در تشخیص مشکلات باروری کمک کند. در این مقاله به بررسی پارامترهای کلیدی آزمایش اسپرم و دلایل نتایج غیر طبیعی خواهیم پرداخت.

**** آزمایش در منزل با نمونه گیری به صورت رایگان ****   کلیک کنید…

اجزای کلیدی آزمایش اسپرم

برای تفسیر نتیجه آزمایش اسپرم، باید با معیارهای نرمال طبق (WHO)  آشنا باشیم. مهم ترین پارامترها عبارتند از:

حجم مایع منی

این شاخص به مقدار مایع منی تولید شده در هر انزال می‌پردازد. حجم طبیعی باید بین 1.5 تا 5 میلی‌لیتر باشد. حجم کمتر می‌تواند نشان‌دهنده مشکلاتی در غدد منی‌زا یا مسدود شدن مجاری انزال باشد.

تعداد کل اسپرم

این معیار به تعداد اسپرم‌ها در کل نمونه مایع منی اشاره دارد. حداقل ۱۵ میلیون اسپرم در هر میلی لیتر.

تراکم اسپرم

تعداد اسپرم‌ها در هر میلی‌لیتر مایع منی اندازه‌گیری می‌شود. نرمال آن بیش از 15 میلیون اسپرم در هر میلی‌لیتر است.

تحرک اسپرم (موتیلیتی)

توانایی حرکت اسپرم به سمت تخمک برای باروری ضروری است. تحرک خوب نشان‌دهنده سلامت عمومی اسپرم است. بیش از 40٪ از اسپرم‌ها باید تحرک فعال داشته باشند.

مورفولوژی اسپرم

این معیار به بررسی شکل طبیعی اسپرم‌ها می‌پردازد. ساختار طبیعی شامل سر اوال و دم بلند است. حداقل 4٪ از اسپرم‌ها باید شکل طبیعی داشته باشند.

ویتالیتی (زنده بودن اسپرم)

این شاخص نشان می‌دهد چه درصدی از اسپرم‌ها زنده هستند. بیش از 58٪ از اسپرم‌ها باید زنده باشند.
PH مایع منی: بررسی میزان اسیدیته یا قلیاییت مایع منی که باید بین 7.2 تا 8.0 باشد.

آزمایش اسپرم با آب در منزل

اگرچه بعضی از منابع به یک روش به نام “روش خانگی آزمایش اسپرم در آب” اشاره کرده اند که با رقیق کردن نمونه منی در آب انجام می شود و می تواند اطلاعات اولیه ای در مورد کیفیت اسپرم ارائه دهد. در این روش، یک قطره از نمونه منی به آب افزوده شده و بر اساس ته نشینی یا شناوری اسپرم ها، کیفیت آن به طور تقریبی ارزیابی می گردد.

اساس این واکنش تورم اسپرم در محلول های هیپواسموتیک یا آب مقطر می باشد. در این آزمایش، اسپرم ها در محلول قرار می گیرند و میزان تورم آن ها که نشان دهنده عملکرد صحیح غشای سلولی است، بررسی می شود.

برخی مطالعات مانند پژوهش Jeyendran  و همکاران (1984) ارتباط قابل توجهی بین درصد اسپرم های متورم و توانایی نفوذ اسپرم به تخمک نشان داده اند، اما تحقیقات بعدی این نتایج را تایید نکرده و ارتباط آن با شاخص های کلینیکی باروری ضعیف یا نامشخص بوده است. با این حال، این آزمایش از نظر علمی دقت کافی نداشته و نمی تواند اطلاعات دقیقی درباره تعداد، تحرک و شکل اسپرم ها ارائه دهد.

بنابراین، آزمایش “اسپرم در آب” به هیچ عنوان جایگزین تست های تخصصی آزمایشگاهی نشده و از نظر علمی قابل استناد نیست و برای ارزیابی دقیق تر باروری، توصیه می شود از روش های استاندارد و تست های تایید شده توسط مراجع علمی استفاده شود.

 

مراحل انجام آزمایش اسپرم

جمع‌آوری نمونه اسپرم

نمونه‌گیری معمولاً از طریق خودارضایی در آزمایشگاه یا استفاده از کیت‌های خانگی انجام می‌شود. مهم است که نمونه‌گیری پس از دوره امتناع جنسی 2 تا 5 روز انجام شود.

حمل نمونه اسپرم

اگر نمونه در خانه جمع‌آوری شده است، باید در مدت زمان کوتاهی و در دمای نزدیک به دمای بدن به آزمایشگاه منتقل شود.

آنالیز آزمایشگاهی

نمونه تحت آزمایشات متعددی قرار می‌گیرد تا همه جنبه‌های ذکر شده بررسی شوند.

تفسیر نتایج اسپرم

نتایج آزمایش می‌توانند به تشخیص مشکلات باروری کمک کنند و راهنمایی برای اقدامات بعدی از جمله درمان‌های ممکن را ارائه دهند. در صورتی که نتایج نشان‌دهنده مشکلاتی باشند، ممکن است آزمایش‌های تکمیلی توصیه شود.

آزمایش اسپرم مردان

آنالیز مایع منی، یا آزمایش اسپرم، یکی از اساسی‌ترین تست‌های تشخیصی در حوزه باروری مردان است. این آزمایش به دقت به بررسی کیفیت و کمیت اسپرم مردان می‌پردازد و می‌تواند در تشخیص دلایل مختلف ناباروری مردانه، ارزیابی اثربخشی وازکتومی، و آماده‌سازی برای فرآیندهای کمک باروری نقش کلیدی داشته باشد.

جزئیات بیشتر در مورد اجزای آنالیز مایع منی

 حجم مایع منی

حجم مایع منی که در هر انزال تولید می‌شود می‌تواند بین 1.5 تا 5 میلی‌لیتر متغیر باشد. حجم کمتر از این میزان ممکن است نشان‌دهنده مشکلاتی در غدد پروستات یا مجاری انزال باشد.

تعداد اسپرم

تعداد اسپرم‌ها در هر میلی‌لیتر مایع منی نباید کمتر از 15 میلیون باشد. تعداد پایین‌تر از این مقدار می‌تواند نشان‌دهنده کاهش باروری باشد. کاهش تعداد اسپرم‌ها می‌تواند ناشی از عوامل ژنتیکی، تغذیه‌ای، محیطی، یا مشکلات سلامتی مانند واریکوسل باشد.

تحرک اسپرم

تحرک اسپرم به توانایی حرکت اسپرم‌ها به سمت تخمک اشاره دارد و برای باروری حیاتی است. اسپرم‌ها بر اساس تحرکشان در چهار دسته طبقه‌بندی می‌شوند: حرکت سریع و مستقیم، حرکت کندتر و کمتر مستقیم، حرکت در جا، و بدون حرکت. حداقل 40٪ از اسپرم‌ها باید تحرک فعال داشته باشند.

 مورفولوژی اسپرم

ساختار طبیعی اسپرم‌ها، از جمله شکل سر و دم، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. ساختار ناصحیح می‌تواند مانع از باروری اسپرم شود. حداقل 4٪ از اسپرم‌ها باید شکل طبیعی داشته باشند.

PH مایع منی

میزان اسیدیته یا قلیاییت مایع منی نیز مهم است، زیرا تغییرات در pH می‌تواند بر تحرک و بقای اسپرم‌ها تأثیر بگذارد. PH ایده‌آل بین 7.2 تا 8.0 است.

حضور لیکوسیت‌ها

لیکوسیت‌ها (سلول‌های سفید خون) بیش از حد در مایع منی ممکن است نشان‌دهنده وجود عفونت یا التهاب باشد، که می‌تواند بر باروری تأثیر بگذارد.

چگونگی انجام آزمایش اسپرم

نمونه‌گیری باید در شرایط خاصی انجام شود تا از آلودگی نمونه جلوگیری شود و دقت آزمایش حفظ شود. افرادی که این آزمایش را انجام می‌دهند باید از روابط جنسی یا خودارضایی برای مدتی (معمولاً 2 تا 5 روز) پرهیز کنند تا تراکم اسپرم در نمونه به حداکثر برسد. نمونه باید به طور مستقیم در آزمایشگاه جمع‌آوری شود یا در صورت جمع‌آوری در منزل، به سرعت و در شرایط مناسب به آزمایشگاه منتقل شود.

این آزمایش می‌تواند به زوج‌ها کمک کند تا دلایل احتمالی مشکلات باروری را شناسایی کرده و در صورت لزوم به درمان‌های مناسب مراجعه کنند.

بهترین زمان برای انجام آزمایش اسپرم بستگی به شرایط خاص هر فرد و دلیل انجام این آزمایش دارد. در ادامه، برخی از نکات کلیدی را در این زمینه بررسی خواهیم کرد:

پس از دوره امتناع جنسی

برای کسب نتایج دقیق‌تر، معمولاً توصیه می‌شود که مردان قبل از انجام آزمایش اسپرم برای مدتی بین 2 تا 5 روز از هرگونه فعالیت جنسی که منجر به انزال می‌شود خودداری کنند. این مدت زمان به اسپرم فرصت می‌دهد تا به میزان کافی جمع شود، بدون اینکه بیش از حد قدیمی شود.

زمان مناسب در روز

آزمایش اسپرم معمولاً بهتر است که صبح‌ها انجام شود، زیرا سطوح تستوسترون مردان در صبح بیشتر است که می‌تواند به کیفیت بهتر اسپرم کمک کند. همچنین، نمونه‌گیری در صبح این امکان را فراهم می‌کند که نمونه سریع‌تر به آزمایشگاه ارسال و آنالیز شود.

بررسی دوره‌های پیگیری

اگر نتایج اولیه آزمایش اسپرم نشان‌دهنده مشکلاتی باشند، ممکن است توصیه شود که آزمایش پس از چند هفته یا چند ماه دوباره تکرار شود. این کار به پزشکان اجازه می‌دهد تا نوسانات طبیعی در کیفیت اسپرم را ارزیابی کنند و تصویر دقیق‌تری از وضعیت باروری مرد به دست آورند.

پیش از شروع درمان‌های باروری

اگر زوجی قصد دارند از روش‌های کمک باروری مانند IVF (لقاح درون لوله) یا IUI (تلقیح داخل رحمی) استفاده کنند، توصیه می‌شود که آزمایش اسپرم قبل از شروع درمان انجام شود. این امر به تیم درمانی کمک می‌کند تا برنامه‌ریزی بهتری برای فرآیند داشته باشند و در صورت لزوم تنظیماتی را اعمال کنند.

پس از وازکتومی

برای مردانی که وازکتومی انجام داده‌اند، انجام آزمایش اسپرم برای تأیید عدم وجود اسپرم در مایع منی پس از حدود ۱۲ هفته یا بعد از حدود ۲۰ تا ۳۰ انزال ضروری است. این آزمایش اطمینان می‌دهد که عمل وازکتومی به درستی انجام شده و مرد دیگر قادر به باردار کردن نیست.

با در نظر گرفتن این نکات، می‌توانید زمان مناسبی را برای انجام آزمایش اسپرم انتخاب کنید تا نتایج دقیق‌تر و قابل اتکا‌تری به دست آورید.

آزمایش اسپرم برای فرزند پسر

انتخاب جنسیت فرزند از طریق آزمایش اسپرم و تکنیک‌های پیشرفته بیوتکنولوژیک یک موضوع پیچیده و حساس است که شامل دقت بالایی در فناوری و در نظر گرفتن جنبه‌های اخلاقی و قانونی می‌شود. در اینجا به بررسی دقیق‌تر این فرآیندها و جنبه‌های مرتبط با آنها می‌پردازیم.

فناوری‌های انتخاب جنسیت

جریان سیتومتری با سرعت بالا (Flow Cytometry)

این فناوری یکی از دقیق‌ترین روش‌های موجود برای تفکیک اسپرم‌ها بر اساس کروموزوم‌های جنسی است. در این روش، اسپرم‌ها با استفاده از رنگ‌های خاصی که به DNA آنها می‌چسبند رنگ‌آمیزی می‌شوند. سپس، اسپرم‌ها از طریق دستگاه جریان سیتومتری که با لیزر کار می‌کند، عبور داده می‌شوند. این دستگاه توانایی تشخیص تفاوت در میزان فلورسانس ناشی از DNA اسپرم‌های X و Y را دارد و بنابراین می‌تواند آنها را از یکدیگر جدا کند.

گرادیان چگالی

گرادیان چگالی یک روش کم‌تهاجمی‌تر برای جداسازی اسپرم‌ها بر اساس وزن مولکولی است. این روش از تفاوت‌های فیزیکی بین اسپرم‌های حاوی کروموزوم‌های X و Y استفاده می‌کند، که به آن‌ها امکان می‌دهد در محلول‌های با چگالی‌های مختلف به شیوه‌های متفاوتی رسوب کنند.

اقدامات پس از جداسازی

پس از اینکه اسپرم‌های حاوی کروموزوم مورد نظر (در این مورد Y برای داشتن پسر) جدا شدند، آنها را می‌توان برای بارورسازی از طریق IUI یا IVF استفاده کرد. این روش‌ها احتمال موفقیت در دستیابی به جنسیت دلخواه را افزایش می‌دهند، اما تضمین 100% نیستند.

جنبه‌های اخلاقی و قانونی

استفاده از این فناوری‌ها برای انتخاب جنسیت ممکن است در برخی مناطق به دلایل اخلاقی یا قانونی محدود یا ممنوع باشد. بسیاری از کشورها استفاده از این تکنیک‌ها را تنها در مواردی مانند جلوگیری از انتقال بیماری‌های وابسته به جنسیت مجاز می‌دانند. این محدودیت‌ها به منظور جلوگیری از تبعیض جنسیتی و حفظ تعادل جنسیتی در جامعه وضع شده‌اند.

توصیه‌ها

اگر علاقه‌مند به پیگیری این روش‌ها برای انتخاب جنسیت هستید، به شدت توصیه می‌شود که قبل از هر اقدامی با متخصصین پزشکی مشورت کنید و از قوانین و مقررات مربوط به کشور خود آگاه باشید. همچنین، درک کاملی از فرآیند، هزینه‌ها، دقت و موفقیت‌آمیز بودن روش‌های مختلف بسیار مهم است تا تصمیمی آگاهانه بگیرید.

بهترین زمان برای آزمایش اسپرم

بهترین زمان برای انجام آزمایش اسپرم بستگی به شرایط خاص هر فرد و دلیل انجام این آزمایش دارد. در ادامه، برخی از نکات کلیدی را در این زمینه بررسی خواهیم کرد:

 پس از دوره امتناع جنسی

برای کسب نتایج دقیق‌تر، معمولاً توصیه می‌شود که مردان قبل از انجام آزمایش اسپرم برای مدتی بین 2 تا 5 روز از هرگونه فعالیت جنسی که منجر به انزال می‌شود خودداری کنند. این مدت زمان به اسپرم فرصت می‌دهد تا به میزان کافی جمع شود، بدون اینکه بیش از حد قدیمی شود.

زمان مناسب در روز

آزمایش اسپرم معمولاً بهتر است که صبح‌ها انجام شود، زیرا سطوح تستوسترون مردان در صبح بیشتر است که می‌تواند به کیفیت بهتر اسپرم کمک کند. همچنین، نمونه‌گیری در صبح این امکان را فراهم می‌کند که نمونه سریع‌تر به آزمایشگاه ارسال و آنالیز شود.

بررسی دوره‌های پیگیری

اگر نتایج اولیه آزمایش اسپرم نشان‌دهنده مشکلاتی باشند، ممکن است توصیه شود که آزمایش پس از چند هفته یا چند ماه دوباره تکرار شود. این کار به پزشکان اجازه می‌دهد تا نوسانات طبیعی در کیفیت اسپرم را ارزیابی کنند و تصویر دقیق‌تری از وضعیت باروری مرد به دست آورند.

پیش از شروع درمان‌های باروری

اگر زوجی قصد دارند از روش‌های کمک باروری مانند IVF (لقاح درون لوله) یا IUI (تلقیح داخل رحمی) استفاده کنند، توصیه می‌شود که آزمایش اسپرم قبل از شروع درمان انجام شود. این امر به تیم درمانی کمک می‌کند تا برنامه‌ریزی بهتری برای فرآیند داشته باشند و در صورت لزوم تنظیماتی را اعمال کنند.

پس از وازکتومی

برای مردانی که وازکتومی انجام داده‌اند، انجام آزمایش اسپرم برای تأیید عدم وجود اسپرم در مایع منی پس از حدود ۱۲ هفته یا بعد از حدود ۲۰ تا ۳۰ انزال ضروری است. این آزمایش اطمینان می‌دهد که عمل وازکتومی به درستی انجام شده و مرد دیگر قادر به باردار کردن نیست.

با در نظر گرفتن این نکات، می‌توانید زمان مناسبی را برای انجام آزمایش اسپرم انتخاب کنید تا نتایج دقیق‌تر و قابل اتکا‌تری به دست آورید.